❮ Naar Module overzicht

Bij examinator-leeruitkomst 3 staat het adequaat toepassen van toetskennis- en vaardigheden centraal. Een veelgehoorde vraag is of het toetsen 'nieuwe stijl', met grote eenheden ook wel kan voor de BKE. Dat kan zeker!

Voor wat betreft de docentrol examinator en het toetsen van grote eenheden van 15 of 30 studiepunten, kun je kiezen tussen een moment, waar de leerfunctie van de toets centraal staat of voor een beslismoment, waar de beslisfunctie van de toets centraal staat. De leerfunctie van toetsen richt zich op het verzamelen van informatie over de voortgang van studenten, het (bij)sturen en stimuleren van leren, en hen van feedback voorzien om zo het leerproces te ondersteunen. De leerfunctie staat centraal in navigeren door je leerproces. De beslisfunctie bij toetsing is gericht op het nemen van zorgvuldige beslissingen over studenten (Beekman, 2022). De beslisfunctie is in protocol beslisprocedure voor tentaminering weergegeven.

Navigeren door je leerproces
Het cyclisch, iteratief proces dat een student doorloopt is het navigeren door het leerproces, waarin de leerfunctie centraal staat. Zie ook hier voor toelichting.

Klaarmaken portfolio voor tentamen
Er komt een moment waarop de student vindt dat voldoende materiaal is verzameld om de onderwijseenheid met leeruitkomsten aan te tonen. Uit dit materiaal wordt het assessmentportfolio samengesteld. De student selecteert hiervoor bewijsmateriaal op basis van de verwachtingen zoals die met elkaar zijn verhelderd. Bij deze selectie hoort ook het eventuele verplichte bewijsmateriaal en eventuele prestatiefeedback. De student onderbouwt waarom met het assessmentportfolio wordt aangetoond dat de onderwijseenheid met leeruitkomsten wordt beheerst. Het assessmentportfolio wordt vervolgens ingeleverd. Het kan zijn dat er ook een gesprek plaatsvindt met de examinatoren. Examinatoren nemen een beslissing over het portfolio en onderbouwen deze. Zo wordt de onderwijseenheid afgerond.

Protocol beslisprocedure voor tentaminering
In de beslisprocedure heeft de hogeschool de regie. In deze stappen zit ook een (soms cyclisch) proces om te komen tot een tentamen, waarin de beslisfunctie centraal staat.

Protocol beslisprocedure voor tentaminering.png

Fontys BKE-toetscyclus

Een goede toetskwaliteit is van essentieel belang omdat deze bijdraagt aan het leren en aan de diplomawaarde van een onderwijsinstelling (Jaspers & Van Zijl, 2014). De toetscyclus (zie onderstaande afbeelding) bestaat uit verschillende processtappen die op een zorgvuldige wijze doorlopen moeten worden. De vier kwaliteitscriteria staan in radertjes in het midden, ze staan daardoor in relatie tot verschillende stappen van de toetscyclus. Bijvoorbeeld validiteit is een belangrijk criteria bij het ontwerpen van de toets.

Hieronder volgen de verschillende stappen van het toetsproces met een korte toelichting van elke stap. Afhankelijk van je gekozen toets is de beschrijving geheel of gedeeltelijk passend. Bestudeer verder ook literatuur die past bij de vorm van jouw toets. Als je de toetscyclus doorloopt, kun je gebruik maken van de handreiking 'Richtvragen Fontys BKE-toetscyclus 25-26'.

Ontwerpen: In deze stap wordt de toets ontworpen. Dit omvat het bepalen van (delen van) de leeruitkomsten, het kiezen van de toetsvorm en het vormgeven van de toets. Het ontwerp moet valide, betrouwbaar, uitvoerbaar en transparant zijn. Volgens van Berkel e.a. (2023) is het essentieel om bij het ontwerp rekening te houden met de leeruitkomsten en de toetsvormen die daarbij het beste passen. Om een toets te ontwerpen moet je aansluiten bij de visie op onderwijs en toetsen. Belangrijk is dat de plaats van de toets in het toetsprogramma duidelijk is, maar ook de plaats binnen de eenheid van leeruitkomsten. Gaat het over het tentamen, dan is het een portfolio-assessment, gaat het over onderliggend bewijsmateriaal, is het al dan niet verplicht, vindt de toetsing plaats onder gecontroleerde omstandigheden, welke vorm is dan passend, etc.? Onderdeel van het ontwerp is ook waar de toetsing plaatsvindt
Construeren: Hier wordt de toets daadwerkelijk gemaakt. De vragen of opdracht moeten duidelijk en ondubbelzinnig zijn om de validiteit en betrouwbaarheid te waarborgen. Bij de constructie is het van belang om ook na te denken over een rubric of antwoordmodel en van welke beoordelingsschaal je gebruik maakt. Beschrijf de gebruikte taxonomie voor de opbouw van je toets (bijv Bloom, Miller, ...). Bij een kennistoets hoort het construeren van een toetsmatrijs. Voor de toets wordt een normering opgesteld.
Afnemen: De toets wordt afgenomen bij de studenten. Dit kan schriftelijk, digitaal of mondeling zijn. Hierbij is het belangrijk om de juiste toetscondities te creëren. De afname moet eerlijk en consistent gebeuren om de betrouwbaarheid te garanderen. Soms kies je voor afname onder gecontroleerde omstandigheden. Het is belangrijk om een gestandaardiseerde afnameprocedure te volgen om de resultaten vergelijkbaar te maken. In protocol beslisprocedure voor tentaminering is voor het niveau van tentamen een aantal keuzes binnen TGO opgesteld in de vorm van een procedure.
Beoordelen: Na de afname worden de antwoorden beoordeeld. Dit kan door middel van een integraal oordeel door een tweetal examinatoren of besliscommissie, door automatische systemen of handmatige correctie. De beoordelingscriteria moeten transparant en consistent zijn. Het gebruik van een rubric kan hierbij helpen om de beoordeling eerlijk en objectief te maken.
Analyseren: De resultaten van de toets worden geanalyseerd om inzicht te krijgen in de prestaties van de deelnemers en de kwaliteit van de toets. De resultaten worden gewaardeerd en eventueel omgezet in een beoordelingsschaal. Dit moet op een eerlijke en consistente manier gebeuren. Er zijn verschillende vormen van normeren bij bv kennistoetsen, zowel relatief als absoluut, om de waardering zo eerlijk mogelijk te maken. Voor tentamen en bewijsmaterialen zijn er binnen TGO aparte beoordelingsschalen. De cesuur wordt definitief vastgesteld. Hierbij wordt gekeken naar statistieken zoals gemiddelde scores, spreiding en betrouwbaarheid. Psychometrische analyses kunnen helpen om de kwaliteit van de toets te evalueren. Deze analyse kan ook bij producten worden uitgevoerd maar is nog niet geautomatiseerd.
Communiceren: De studenten krijgen de mogelijkheid om hun resultaten in te zien. Dit bevordert de transparantie en geeft hen de kans om feedback te krijgen op hun prestaties. Het is belangrijk dat studenten begrijpen hoe hun resultaat tot stand is gekomen en waar ze zich kunnen verbeteren, zodat de leerfunctie wordt gestimuleerd, ook richting een volgende eenheid van leeruitkomsten.
Evalueren en verbeteren: In deze stap evalueer je de verschillende stappen van de BKE-toetscyclus om tot verbetersuggesties te komen. Hierbij wordt gekeken naar wat goed ging en wat verbeterd kan worden voor toekomstige toetsen. De evaluatie helpt om de validiteit, betrouwbaarheid, uitvoerbaarheid en transparantie van toekomstige toetsen te verbeteren. Het is belangrijk om feedback van alle betrokkenen te verzamelen en te gebruiken voor continue verbetering

In het centrum van deze cyclus staan de kernwaarden, die voor iedere toets, tentamen of (verplicht) bewijsmateriaal van toepassing zijn:

Validiteit verwijst naar de mate waarin een toets meet wat hij beoogt te meten. In termen van een dartbord (zie onderstaande afbeelding) betekent dit dat de pijlen de bullseye raken. Als je doel is om de bullseye te raken en je pijlen doen dat, dan is je meting valide.
Betrouwbaar: verwijst naar de consistentie van de metingen. Dit betekent dat als je meerdere keren gooit, de pijlen dicht bij elkaar landen, ongeacht of ze de bullseye raken. Als je pijlen steeds op dezelfde plek terechtkomen, is je meting betrouwbaar.
Uitvoerbaar: verwijst naar de mate waarin een toets praktisch en haalbaar is. In termen van een dartbord betekent dit dat je daadwerkelijk in staat bent om de pijlen te gooien en het bord te raken. Als je bijvoorbeeld een beginner bent en je doel is om de bullseye te raken, maar je hebt nog nooit eerder gegooid, dan is dat doel misschien niet uitvoerbaar. Een uitvoerbaar doel zou zijn om gewoon het bord te raken.
Transparant: verwijst naar de duidelijkheid en openheid van een proces. In termen van een dartbord betekent dit dat iedereen kan zien waar de pijlen landen en hoe de scores worden berekend. Als je bijvoorbeeld een wedstrijd speelt en de scores worden bijgehouden, is het belangrijk dat iedereen kan zien hoe de punten worden toegekend en dat er geen verborgen regels zijn.

250061-Visual Cirkels Betrouwbaar.jpg

Voor de BKE is van belang dat je een toetsmoment cyclisch doorloopt. We maken hierbij gebruik van de BKE-toetscyclus. Je kunt ervoor kiezen om het tentamen centraal te stellen. Daarbij is het doorlopen van de BKE-toetscyclus in relatie tot protocol beslisprocedure aan te bevelen. Je kunt er ook voor kiezen om (verplicht) bewijsmateriaal, dat een student verzamelt tijdens het navigeren door het leerproces, centraal te stellen. Hierbij is het doorlopen van de BKE-toetscyclus in relatie tot navigeren door je leerproces aan te bevelen. Welke toets je ook kiest, bij iedere toets is het belangrijk dat deze valide, betrouwbaar, uitvoerbaar en transparant is.